انواع زینک و کاربردهای آن
زینک یا روی، نوعی عنصر رایج در پوسته ی زمین است. ماده ای معدنی که نقش مهمی در مسائل بیولوژیکی انسان دارد و بر کارکرد آنزیم ها تاثیر گذار است. روی مورد نیاز بدن توسط مواد غذایی تامین شده و جذب آن در ابتدای روده ی باریک به کمک یک پروتئین انجام می شود.زینک یا روی، نوعی عنصر رایج در پوسته ی زمین است. ماده ای معدنی که نقش مهمی در مسائل بیولوژیکی انسان دارد و بر کارکرد آنزیم ها تاثیر گذار است. روی مورد نیاز بدن توسط مواد غذایی تامین شده و جذب آن در ابتدای روده ی باریک به کمک یک پروتئین انجام می شود. مواد غذایی حاوی زینک شامل لبنیات، غذاهای دریایی، گوشت قرمز و پروتئین های حیوانی، تخمه کدو و غلات، حبوباتی مانند نخود، سویا، لوبیا، عدس و غیره است. زینک معمولا در ماهیچه ها ذخیره می شود اما در گلبول های قرمز و سفید خون، کلیه، کبد، پوست، چشم، استخوان و پانکراس نیز وجود دارد. میزان روی در پانکراس افراد سالم، دو برابر افراد دیابتی است. بهتر است زینک همراه یا نیم ساعت بعد از ناهارمصرف شود تا از عوارض مصرف آن بر روی معده کاسته شود. زینک نباید همراه با هر گونه مواد حاوی کلسیم مصرف شود، چرا که کلسیم از جذب زینک جلوگیری می کند. از مصرف کافئین مدتی قبل و بعد از مصرف زینک خودداری شود.
کمبود روی ممکن است:
- سبب افزایش ریسک میوم رحم و ایجاد کیست سینه در زنان و یا بروز هیپوانسولینمیا( کاهش سطح انسولین در خون) در افراد شود
- باعث تشدید بیماری های خود ایمنی( اتو ایمیون) مانند شوگرن، لوپوس و آرتریت دوماتویید شود
احتیاط
از مصرف خود سرانه ی زینک و یا تغییر دوز دارو خودداری کرده و در صورت داشتن هرگونه مشکل کلیه، سابقه ی واکنش آلرژیک و یا قرارداشتن در دوران بارداری یا شیردهی درباره ی مصرف این دارو با پزشک مشورت شود.
انواع مکمل های زینک
فواید مصرف زینک
- زینک استات: در بهبود علائم سرماخوردگی نقش دارد
- زینک گلوکنات: این نوع از زینک نیز در ترکیبات داروهای سرماخوردگی به کار برده می شود.
- زینک سولفات: در کاهش میزان آکنه بر روی پوست نقش دارد اما ممکن است باعث بروز و یا تشدید التهاب در معده شود.
- زینک پیکولینات: نسبت به باقی انواع زینک در بدن با کیفیت بهتری جذب می شود.
- زینک اکساید: در بهبود مشکلات پوستی، زخم ها و آسیب های خفیف موثر است. از این نوع زینک در ترکیب برخی از انواع کرم ها استفاده می شود.
- زینک اورتات
- زینک سیترات
عوارض مصرف زینک
- افزایش متابولیسم و بهبود سندروم های متابولیک
- دارای خاصیت آنتی اکسیدانی بالا
- بهبود حس چشایی و بویایی
- بهبود سوختگی های شدید پوستی
- درمان بیماری ویلسون با دارویی با نام تجاری wilzin( روی استات دی هیدرات) که از مشتقات روی است
- تقویت سیستم ایمنی بدن
- کمک به بهبود عملکرد غدد فوق کلیه و کاهش استرس
- استحکام استخوان
- کمک به جذب آهن
- شادابی و سلامتی پوست و رشد مو با تاثیر بر افزایش تولید کلاژن و کراتین
- در برخی موارد افزایش اشتها
- کاهش ریسک ابتلا به عفونت ریه در کودکان مبتلا به مشکلات ریوی
- بهبود سیستم بینایی
- تنظیم لخته شدن خون با تنظیم فاکتورهای پروترومبوتیک و ضد ترومبوتیک که سبب لخته شدن و جلوگیری از لخته شدن خون می شوند
- بهبود عملکرد غده تیروئید( تنظیم سطح هورمون های T3وT4)
- کمک به افزایش رشد سلول ها و حفظ ارگان ها
- کاهش ریسک ابتلا به عفونت
- بهبود بیماری آکروماتیت انتروپاتیک( نوعی اختلال ژنتیکی که بر روند جذب روی تاثیر منفی می گذارد)
- بهبود التهاب با مهار کردن سیتوکین های التهابی
- تاثیر گذاری بر میزان موفقیت عمل پیوندی با تاثیر بر لنفوسیتT تنظیم کننده و کاهش واکنش های شدید دستگاه ایمنی در این نوع عمل ها
- کاهش برخی واکنش های آلرژیک
- بهبود و کنترل آلزایمر با کاهش سطح مس در خون و افزایش عملکرد های شناختی
- جلوگیری از آسیب کبدی خصوصا در بیماران سیروز کبدی غیر الکلی
- کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع2 با اتصال به گیرنده های انسولین و فعال سازی مسیرهای سیگنال دهی انسولین
- دارای خاصیت آنتی باکتریالی و تاثیر در کاهش بوی نامطبوع بدن
- ممکن است با تاثیر بر سنتز تستوسترون سبب افزایش میل جنسی، قدرت باروری و بهبود اختلال نعوظ در مردان شود
- بهبود علائم بیماری سرع
- تاثیر مثبت در کاهش بیماری OCD( اختلال وسواس فکری- عملی)، AN( اختلال اشتهای عصبی) و در برخی موارد کاهش علائم بیماریCFS( التهاب روده)
- تاثیر بر عملکرد میتوکندری و افزایشATP( انرژی) در سلول های کبدی
- می تواند با تاثیر بر تولید کربنیک آندهیدراز VI( آنزیمی که در رشد جوانه چشایی نقش دارد) سبب کاهش عوارض شیمی درمانی نظیر دسگوسیا( طعم فلز در دهان) و دیزومی شود
- زینک نیز مانند هر داروی دیگری در صورت زیاده روی در مصرف، می تواند سبب بروز عوارض شود، مانند:
- سوء هاضمه
- مشکلات معده
- تغییر در اجابت مزاج( اسهال یا یبوست)
- استفراغ
- تعریق بیش از حد
- عدم تعادل و هماهنگی عضلات
- افزایش میزان کلسترول منفی و کاهش میزان کلسترول مثبت در خون
- در برخی موارد با مصرف بیش از حد روی، فرایند جذب مس دچار تداخل شده و ممکن است احتمال کم خونی افزایش یابد
- با اینکه روی سبب تقویت سیستم ایمنی می شود اما مصرف بیش از اندازه ی آن می تواند با اثر بر غدد فوق کلیه در سرکوب سیستم ایمنی و ابتلا به دیگر بیماری ها تاثیر گذار باشد
